ارتزاق روحانیون

توسط: حسین جعفرزاده

چرا روحانیین علاقه‏ مندند که وجوهی که می‏ گیرند معلوم نباشد و دیگر اینکه وجوهات از دست مردم گرفتن برای آن ها لذت بیشتری دارد؟ در تشکیلات روحانی ما دو چیز عادت و نیرو شده و بسیار مشکل است که کسی بتواند با آنها مبارزه کند. یکی اینکه روحانیین عادت کرده‏ اند که نانی که می‏ خورند مخفی و غیرعلنی باشد، معلوم نباشد از کجا و از چه راهی می‏ رسد، تا بتوانند همیشه اظهار فقر کنند و استرحام نمایند، و دیگر اینکه به مردم بگویند یک برکت و یک عنایتی مخصوص در زندگی ما هست که زندگی ما اداره می‏ شود. اگر مردم بدانند که فلان شخص مثلًا ماهی سه هزارتومان پول دریافت می‏ دارد و خرج می‏ کند، مثل این است که از مقام روحانیت آن شخص کاسته می‏ شود و این بدان جهت است که ما می‏ خواهیم روحانیت را روی پایه وهم مردم نگاه داریم نه روی پایه عقل آن ها، می‏ خواهیم مردم در تاریکی به ما و به دین بگرایند نه در روشنایی. دیگر اینکه روحانیین از وجوهات خوردن یعنی از اینکه مستقیماً از دست مرید وجوهات بگیرند، لذت بیشتری احساس می‏ کنند. اگر مثلًا سه هزارتومان به صورت حقوق از مرجع تقلید بگیرند و یا از صندوق بیت‏ المال بگیرند و یا از یک مستغل شخصی دریافت دارند، به اندازه سیصدتومان که از دست مرید بگیرند لذت به آنها نمی‏ دهد. ممکن است در سرّ این مطلب گفته شود که چون از دست مرید می‏ گیرند مستقل‏ ترند تا از صندوق بیت‏ المال و یا از مرجع تقلید بگیرند. ولی این فکر درست نیست، زیرا در مقایسه بین از صندوق گرفتن و از دست مرید گرفتن می‏ توان این حرف را زد ولی اگر واقعاً روح‏ استقلال و مناعت نفس باشد باید بیش از هر چیزی علاقه داشته باشند که از مال شخصی و ملک شخصی خود استفاده کنند، در صورتی که عملًا دیده می‏ شود که این طور نیست، پول مرید را بر پول شخصی ترجیح می‏دهند. به نظر من سرّ اصلی مطلب این است که یک روح شکارچی‏گری در روحانیین پیدا شده و در جلب مرید یک رقابت و مسابقه‏ ای هست. شخصیت روحانی امروز وابستگی دارد به این مطلب. پس تنها پول نیست، پول است به علاوه اظهار ارادت و علاقه، و به عبارت دیگر پول است به علاوه کارگر افتادن نقشه‏ ها و دام ها و به هدف خوردن تیرها. لذت نجاح و موفقیت در صیادی است، همان‏ طوری که یک صیاد از گوشتی که خودش صید کرده واقعاً لذت بیشتری می‏ برد و اگر همان گوشت را از قصاب می‏ گرفت آن اندازه برایش لذت نداشت، کما اینکه گربه از موشی که خودش صید کرده لذت فراوان‏ تری می‏ برد. پس پولی که مرید از آن جهت که مرید است می‏ دهد، لذت گوشت شکار می‏ دهد و این است رمز بزرگ اینکه روحانیین مایل نیستند پول های وجوه تحت نظم و قاعده درآید.
البته این جهت علاوه بر آن جهت است که افرادی هستند که سوء استفاده می‏ کنند و نظم و حساب جلو سوء استفاده آن ها را می‏ گیرد.

یادداشت‏های استاد مطهری، ج ‏۴، ص: ۵۵۹